Als je er niet uitkomt volg dan de handleiding
Elsa Brita Titchenell
Als we kijken naar wat we op het gebied van menselijke waarden hebben bereikt, ontdekken we dat onze beschaving tragisch tekortschiet in de deugden die we nog steeds waarderen, waar we mooie woorden aan wijden en waar we naar streven. We zijn met recht trots op de moderne technologie maar we gaan vaak de ongemakkelijke opgave uit de weg om te streven naar het verbeteren van ons karakter waardoor we in de ware betekenis van het woord sympathieker zouden worden – prettiger in de omgang met vrienden, buren en collega’s.
Hoewel kersverse ouders het vaak betreuren dat hun baby niet met een handleiding wordt geboren, is deze veronderstelling niet helemaal waar. Het is niet zo dat wij als mensen niet weten wat er van ons wordt verwacht. Ouders onderwijzen kinderen, of zouden dat moeten doen, want ouders beschikken wél over een handleiding. De Gulden Regel bijvoorbeeld is in elk tijdperk en overal ter wereld duidelijk naar voren gebracht. Elke religie bevat een aantal vergelijkbare geboden die door wijze mensen zijn gegeven om de mensheid bij te staan in haar zoektocht naar wijsheid.
Ongetwijfeld hebben we op dit moment onze mogelijkheden als mens nog niet volledig benut of het hoogtepunt van menselijke perfectie bereikt. Waarom zijn we op aarde, vragen we ons misschien af, en hoe kunnen we ons leven zin geven? Onze eerste opdracht is om onze levenservaringen de moeite waard te maken door te streven naar een hogere bestaanstoestand, een toestand die al is bereikt door hen die we als voorbeeld bewonderen. Als we ons karakter verbeteren door de weg te gaan die de leraren hebben aanbevolen en proberen hun gedragslijn na te volgen, dan zal er algauw sprake zijn van een harmonischer familie van aardbewoners die in een echt paradijs op aarde leven. Wij, het rijk van de denkende mens, zullen een aanwinst zijn voor de wereldziel door onze welwillendheid uit te stralen naar de wereld om ons heen, en de pijnlijke gevolgen van vroegere slechte daden zullen geleidelijk in evenwicht worden gebracht. Lijden zal niet langer het lot zijn voor de overgrote meerderheid van de mensheid en van de andere natuurrijken waarmee we onze leefomgeving delen.
Velen geloven dat onze problemen zullen verdwijnen als er onder ons een verlosser verschijnt, dat de mensheid humaan zal worden en alles ongekend zal verbeteren. Maar is dit een redelijke veronderstelling? Het karakter van de mens is onvolmaakt en neigt er meer naar om iets van anderen aan te nemen en niet zelf na te denken dan naar het ontwikkelen van ons eigen verstand en bewustzijn. De cyclus van ervaring veroorzaakt een natuurlijke vooruitgang van onwetendheid naar kennis, van kennis (wetenschap) naar filosofie, en van overdenking (filosofie) naar ontzag (religie), waarna de cyclus opnieuw begint als religie door priesterdom en fanatisme wordt gecorrumpeerd.
Hoeveel ‘verlossers’ die een hoger stadium van wijsheid hebben bereikt zijn er volgens u in de loop van de geschiedenis en prehistorie gekomen en gegaan, onopgemerkt, zonder erkenning en genegeerd? Weinig mensen herkennen ware grootsheid in de onopvallende, bescheiden persoon die wijsheid heeft verworven. Sommigen hebben geopperd dat als Jezus Christus opnieuw onder ons zou verschijnen hij opnieuw zou worden gedood. Dit is misschien overdreven, maar hij zou beslist een onruststoker worden genoemd. Gerespecteerde burgers die waardigheid afmeten aan bezittingen, en die leven op een manier die zo duidelijk verschilt van die van het eenvoudige vissersvolk uit de oudheid, zouden hem mijden. Jezus wordt vandaag de dag onrecht aangedaan, want hij wordt wél aanbeden en bewonderd maar zijn leer wordt grotendeels genegeerd – een leer die, als we ernaar handelen, de wereld enorm veel beter zou maken.
Doorgaan op deze weg is net zo onverstandig als het inwinnen van advies bij een advocaat of arts om het vervolgens in de wind te slaan. Maar de meeste mensen herkennen deze situatie niet wanneer het om religies gaat, die voor advies altijd beschikbaar en toegankelijk zijn. Elke wijze heeft dezelfde geboden gegeven en ernaar geleefd, maar de meesten van ons jagen liever aardse verlangens na. Het verbeteren van menselijke omstandigheden zou niet alleen betekenen dat er verbetering wordt gebracht in de betreurenswaardige armoede en ziekten die in bijna elk land voorkomen, maar ook dat de belangstelling wordt gericht op het algemeen welzijn, waardoor het nu overheersende eigenbelang zal afnemen.
We weten allemaal dat er aan onze instelling nog veel te verbeteren valt, maar het wondermiddel dat een ommekeer in samenlevingen zou kunnen brengen en de stroom van gebeurtenissen zou ombuigen naar een universeler gevoel van sympathie voor elkaar is er en is er altijd geweest. We hebben gewoon verzuimd om ernaar op zoek te gaan. Geen enkele verlosser kan verandering brengen in wat veranderd moet worden; het gaat erom dat elk lid van de menselijke familie de handleiding moet volgen die hij heeft gegeven – wie hij (of zij) in zijn (of haar) volk of religie ook is.
Artikelen van Elsa-Brita Titchenell